พนักงานรักษาความปลอดภัยและเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยมักหมายถึงคนที่ทำงานดูแลความปลอดภัยเหมือนกัน แต่ใช้ในบริบทต่างกัน คำว่าพนักงานรักษาความปลอดภัยมักผูกกับกฎหมายและธุรกิจรักษาความปลอดภัยที่ต้องมีใบอนุญาต ส่วนเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยเป็นคำเรียกที่สุภาพและกว้างกว่า
บทความนี้อธิบายความหมายของคำเรียกที่พบบ่อย บทบาทของตำแหน่งต่าง ๆ ในทีมรักษาความปลอดภัย และวิธีใช้คำให้ชัดเจนในเอกสาร เพื่อให้ผู้ว่าจ้างและผู้สนใจเข้าใจงานรักษาความปลอดภัยได้ตรงกันมากขึ้น
สารบัญ
คำเรียกคนทำงานรักษาความปลอดภัยมีอะไรบ้าง
ในชีวิตประจำวัน คนไทยเรียกผู้ที่ดูแลความปลอดภัยของอาคารหรือพื้นที่ด้วยคำหลายแบบ เช่น รปภ. ยาม พนักงานรักษาความปลอดภัย และเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัย คำเหล่านี้มักใช้แทนกันได้ในการพูดคุย แต่แต่ละคำก็มีน้ำเสียงและบริบทที่ต่างกันเล็กน้อย
คำว่า รปภ. เป็นคำย่อที่ใช้กันแพร่หลายที่สุด ส่วนคำว่า ยาม เป็นคำเรียกแบบเดิมที่ยังได้ยินอยู่ในบางพื้นที่ สำหรับที่มาของคำย่อและหน้าที่โดยรวม สามารถอ่านเพิ่มเติมได้ในบทความ หน้าที่ของ รปภ. มีอะไรบ้าง ซึ่งบทความนี้จะเน้นเฉพาะความหมายของคำเรียกและบทบาทของตำแหน่งต่าง ๆ
| คำเรียก | ลักษณะการใช้โดยทั่วไป |
|---|---|
| รปภ. | คำย่อที่ใช้ในการพูดคุยทั่วไป เข้าใจง่ายและใช้ได้แทบทุกสถานการณ์ |
| ยาม | คำเรียกแบบดั้งเดิม ปัจจุบันนิยมใช้น้อยลงในเอกสารทางการ |
| พนักงานรักษาความปลอดภัย | คำที่ใช้ในบริบทกฎหมาย ใบอนุญาต และธุรกิจรักษาความปลอดภัย |
| เจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัย | คำสุภาพที่ใช้กว้าง ๆ ในองค์กร หน่วยงาน งานอีเวนต์ หรือป้ายประกาศ |
พนักงานรักษาความปลอดภัย: คำที่ผูกกับกฎหมายและใบอนุญาต
คำว่า พนักงานรักษาความปลอดภัย เป็นคำที่พบในบริบทของพระราชบัญญัติธุรกิจรักษาความปลอดภัย พ.ศ. 2558 ซึ่งกำกับดูแลบริษัทที่ให้บริการรักษาความปลอดภัยแก่ผู้อื่นโดยได้รับค่าตอบแทน โดยหลักการทั่วไป บริษัทที่ประกอบธุรกิจนี้ต้องได้รับใบอนุญาต และผู้ที่บริษัทส่งไปปฏิบัติงานก็ต้องมีคุณสมบัติและได้รับอนุญาตตามที่กฎหมายกำหนด
เมื่อพูดถึงพนักงานรักษาความปลอดภัยในความหมายนี้ จึงมักหมายถึงบุคคลที่ทำงานผ่านบริษัทรักษาความปลอดภัย แล้วไปประจำการที่สถานที่ของผู้ว่าจ้าง เช่น คอนโด โรงแรม หรือโรงงาน รายละเอียดเรื่องคุณสมบัติ การอบรม และขั้นตอนขอใบอนุญาตอาจมีการปรับปรุงได้ จึงควรตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้อง
ทำไมผู้ว่าจ้างควรรู้จักคำนี้
- ช่วยให้ตรวจสอบได้ว่าบริษัทที่ติดต่อมีใบอนุญาตประกอบธุรกิจรักษาความปลอดภัยหรือไม่
- ช่วยให้สอบถามเรื่องใบอนุญาตของผู้ปฏิบัติงานได้ตรงประเด็น
- ช่วยให้เอกสารสัญญาใช้ถ้อยคำที่สอดคล้องกับกฎหมาย ลดความคลุมเครือ
หากกำลังพิจารณาจ้างบริษัท สามารถดูหลักการตรวจสอบเบื้องต้นได้ในบทความ วิธีเลือกบริษัท รปภ. ภูเก็ต
เจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัย: คำเรียกในความหมายกว้าง
คำว่า เจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัย มักใช้ในความหมายกว้างกว่า หมายถึงผู้ที่ได้รับมอบหมายให้ดูแลความปลอดภัยของพื้นที่ใดพื้นที่หนึ่ง ไม่ว่าจะมาจากบริษัทรักษาความปลอดภัย เป็นพนักงานขององค์กรเอง หรือเป็นบุคลากรของหน่วยงานรัฐ
เราจึงมักเห็นคำนี้บนป้ายประกาศ เช่น โปรดติดต่อเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัย หรือในประกาศของมหาวิทยาลัย โรงพยาบาล และสถานที่จัดงาน เพราะเป็นคำสุภาพที่ไม่ได้ระบุว่าบุคคลนั้นสังกัดใคร
ตัวอย่างบริบทที่มักใช้คำนี้
- หน่วยงานหรือองค์กรที่มีฝ่ายรักษาความปลอดภัยของตนเอง
- สถานที่สาธารณะ เช่น สนามบิน ห้างสรรพสินค้า หรือสถานศึกษา
- งานอีเวนต์ คอนเสิร์ต หรืองานเทศกาลที่มีทีมดูแลพื้นที่
- ป้ายและประกาศที่ต้องการถ้อยคำสุภาพเข้าใจง่าย
กรณีองค์กรจ้างบุคลากรรักษาความปลอดภัยของตนเองโดยตรง ข้อกำหนดทางกฎหมายอาจแตกต่างจากกรณีจ้างผ่านบริษัท จึงควรศึกษาหรือสอบถามหน่วยงานที่เกี่ยวข้องให้ชัดเจนก่อนดำเนินการ
ตำแหน่งและบทบาทในทีมรักษาความปลอดภัย
นอกจากคำเรียกโดยรวมแล้ว ในทีมรักษาความปลอดภัยยังมีการแบ่งบทบาทตามลักษณะงาน ชื่อตำแหน่งและขอบเขตงานจริงขึ้นอยู่กับแต่ละองค์กรและข้อตกลงกับผู้ว่าจ้าง ตารางด้านล่างเป็นภาพรวมที่พบได้โดยทั่วไปเท่านั้น
| บทบาท | ลักษณะงานโดยทั่วไป |
|---|---|
| พนักงานประจำจุด | ดูแลจุดใดจุดหนึ่ง เช่น ประตูทางเข้า ล็อบบี้ หรือลานจอดรถ ตรวจสอบการเข้าออกและให้ข้อมูลผู้มาติดต่อ |
| พนักงานสายตรวจ | เดินหรือขับยานพาหนะตรวจตราพื้นที่ตามที่ตกลงไว้ และสังเกตความผิดปกติ |
| เจ้าหน้าที่ห้องควบคุม | เฝ้าดูกล้องวงจรปิดและระบบแจ้งเตือน แล้วประสานงานกับทีมภาคสนาม |
| หัวหน้าชุดหรือหัวหน้ากะ | ประสานงานภายในทีม ส่งมอบงานระหว่างกะ และเป็นผู้ติดต่อหลักกับผู้ดูแลสถานที่ |
| ผู้ตรวจการหรือผู้ควบคุมงาน | ติดตามความเรียบร้อยของการปฏิบัติงานในภาพรวม มักอยู่ฝั่งบริษัทรักษาความปลอดภัย |
ในบางสถานที่ คนคนเดียวอาจทำหลายบทบาทสลับกัน ขณะที่สถานที่ขนาดใหญ่อาจแยกบทบาทชัดเจน การทำงานร่วมกับระบบอย่างกล้องวงจรปิดและการควบคุมการเข้าออกอ่านเพิ่มได้ที่ ระบบรักษาความปลอดภัยในอาคาร
บทบาทที่มักถูกเข้าใจสับสนกับ รปภ.
เพราะเครื่องแบบหรือหน้าที่บางส่วนดูคล้ายกัน หลายคนจึงสับสนระหว่างพนักงานรักษาความปลอดภัยกับบุคลากรอื่น ความแตกต่างหลักอยู่ที่ที่มาของอำนาจหน้าที่และหน่วยงานต้นสังกัด
- เจ้าพนักงานตำรวจ เป็นเจ้าหน้าที่รัฐที่มีอำนาจตามกฎหมายในการบังคับใช้กฎหมาย ซึ่งโดยทั่วไปกว้างกว่าอำนาจของ รปภ. เอกชน
- อาสาสมัครหรือเจ้าหน้าที่ท้องถิ่น ทำงานภายใต้หน่วยงานรัฐหรือท้องถิ่นตามภารกิจที่ได้รับมอบหมาย
- ผู้จัดการอาคารหรือนิติบุคคล ดูแลการบริหารอาคารโดยรวม และมักเป็นผู้ประสานงานกับทีม รปภ.
- พนักงานต้อนรับ เน้นงานบริการลูกค้า แม้บางสถานที่จะทำงานใกล้ชิดกับ รปภ. ที่จุดเดียวกัน
โดยทั่วไป รปภ. เอกชนทำหน้าที่ป้องกัน สังเกต บันทึก และแจ้งเหตุ เมื่อเกิดเหตุที่เกินขอบเขตงานจึงประสานหน่วยงานที่มีอำนาจ ขอบเขตที่เหมาะสมควรตกลงกับผู้ว่าจ้างให้ชัดเจนตั้งแต่ต้น
ผู้ว่าจ้างควรใช้คำเรียกในเอกสารอย่างไร
ในการพูดคุยทั่วไป จะใช้คำว่า รปภ. หรือเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยก็ไม่ผิด แต่ในเอกสารที่มีผลผูกพัน เช่น สัญญาจ้าง ใบเสนอราคา หรือระเบียบของอาคาร การใช้คำให้สม่ำเสมอจะช่วยลดความเข้าใจคลาดเคลื่อน
- เลือกคำเรียกหลักหนึ่งคำและใช้ให้เหมือนกันตลอดเอกสาร
- ระบุบทบาทหรือจุดปฏิบัติงานให้ชัด เช่น ประจำจุดทางเข้า หรือสายตรวจ
- ระบุขอบเขตงานที่ตกลงกัน แทนการใช้คำกว้าง ๆ อย่าง ดูแลความปลอดภัยทั้งหมด
- หากต้องสื่อสารกับชาวต่างชาติ ควรมีคำแปลที่ตรงกัน ดูตัวอย่างคำศัพท์ได้ที่ รปภ. ภาษาอังกฤษ
รายละเอียดเหล่านี้ควรตกลงกับบริษัทรักษาความปลอดภัยเป็นรายกรณี เพราะแต่ละสถานที่มีความต้องการต่างกัน สามารถดูประเภทงานที่เกี่ยวข้องได้ที่หน้า บริการรักษาความปลอดภัย
คำถามที่พบบ่อย
พนักงานรักษาความปลอดภัยกับเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยคือคนเดียวกันไหม
ในการพูดทั่วไปมักหมายถึงคนกลุ่มเดียวกัน แต่คำว่าพนักงานรักษาความปลอดภัยมักใช้ในบริบทกฎหมายและธุรกิจรักษาความปลอดภัย ส่วนเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยเป็นคำสุภาพที่ใช้กว้างกว่า ครอบคลุมทั้งบุคลากรจากบริษัท องค์กร และหน่วยงานต่าง ๆ
เรียกว่า ยาม ไม่สุภาพหรือเปล่า
คำว่ายามเป็นคำเดิมที่ไม่ได้มีความหมายในทางลบ แต่ปัจจุบันคนนิยมใช้คำว่า รปภ. หรือเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยมากกว่า โดยเฉพาะในงานบริการและเอกสารทางการ
หัวหน้า รปภ. ต่างจาก รปภ. ทั่วไปอย่างไร
โดยทั่วไปหัวหน้าชุดหรือหัวหน้ากะทำหน้าที่ประสานงานภายในทีม ดูแลการส่งมอบงานระหว่างกะ และเป็นผู้ติดต่อหลักกับผู้ดูแลสถานที่ ขอบเขตจริงขึ้นอยู่กับโครงสร้างของแต่ละบริษัทและข้อตกลงกับผู้ว่าจ้าง
จะรู้ได้อย่างไรว่า รปภ. ที่มาประจำการมาจากบริษัทที่มีใบอนุญาต
ผู้ว่าจ้างสามารถสอบถามเลขทะเบียนใบอนุญาตประกอบธุรกิจรักษาความปลอดภัยจากบริษัท และตรวจสอบกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้ รวมถึงสอบถามเรื่องใบอนุญาตของผู้ปฏิบัติงานก่อนเริ่มงาน
สรุป
พนักงานรักษาความปลอดภัยและเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยมักหมายถึงผู้ทำงานดูแลความปลอดภัยเหมือนกัน แต่คำแรกผูกกับบริบทกฎหมายและธุรกิจรักษาความปลอดภัยที่ต้องมีใบอนุญาต ส่วนคำหลังเป็นคำสุภาพที่ใช้กว้างกว่า การเข้าใจความต่างนี้ รวมถึงบทบาทของแต่ละตำแหน่งในทีม ช่วยให้ผู้ว่าจ้างสื่อสาร ตรวจสอบ และเขียนข้อตกลงได้ชัดเจนขึ้น
ปรึกษาเรื่อง รปภ. ในภูเก็ต
บริษัท รักษาความปลอดภัย เบสท์ เซฟ การ์ด จำกัด ได้รับใบอนุญาตประกอบธุรกิจรักษาความปลอดภัย ทะเบียนเลขที่ ภก 2680007 ให้บริการในจังหวัดภูเก็ต สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ทาง LINE หรือโทรศัพท์